Airco buitenunit plaatsen: regels voor erfgrens, grond en balkon

Mag een airco buitenunit op de erfgrens?

Een airco buitenunit mag op de erfgrens als hij op de grond staat, niet hoger is dan 1 meter en niet groter dan 2 m². Op de perceelgrens mag het geluidsniveau niet boven de 40 dB(A) komen. De geluidseisen voor buitenunits bij woningen zijn landelijk geregeld in het Bbl. Aan de gevel, op een balkon of op het dak is een unit in veel gemeenten ook vergunningvrij zolang hij niet meer dan 50 cm uitsteekt, maar dat bepaalt het omgevingsplan van je gemeente. Per gemeente verschillen de eisen, vooral in monumenten en beschermde stadsgezichten. Toestemming van je buren heb je in de meeste gevallen niet nodig.

Dat is het korte antwoord. In de praktijk valt of staat een installatie met de keuzes daarna: type unit, plaatsing, demping, en of je je buren vooraf inlicht. We hebben in 173 gemeenten geïnstalleerd en zien dezelfde vragen telkens terugkomen. Hieronder zetten we het op een rij, inclusief een vergelijkingstabel met de regels van de twaalf gemeenten waar we het meest werken.

Regels per plek: grond, gevel, balkon of dak

De 50 cm komt uit de bruidsschat, de regels die het Rijk bij de Omgevingswet in elk omgevingsplan heeft gezet (IPLO). Gemeenten mogen die aanpassen. Moerdijk hanteert bijvoorbeeld 50 cm voor gevel, balkon en dak. Check jouw gemeente via het Omgevingsloket.

De landelijke regels: Bbl artikel 2.29

Bbl artikel 2.29 onder r maakt buitenunits vergunningvrij mits ze op de grond staan, niet hoger zijn dan 1 meter en niet groter zijn dan 2 m² oppervlakte. Ook bij vergunningvrij plaatsen of vervangen bij een bestaande woning gelden de landelijke geluidseisen: maximaal 40 dB(A) op de grens met een aangrenzend woonperceel (Bbl, artikel 4.107 lid 2 en 5.14 lid 2). Bij woningen op hetzelfde perceel geldt een ander meetpunt; zie hieronder.

Sinds 1 januari 2024 is het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) van kracht, onderdeel van de Omgevingswet. Het oude Bouwbesluit 2012 is vervallen. De kern is hetzelfde gebleven: een buitenunit is vergunningvrij als hij op de grond staat, niet hoger is dan 1 meter en niet groter dan 2 m² (artikel 2.29, onder r).

Wat betekent vergunningvrij?

• Je hoeft niets aan te vragen
• Controleer via het Omgevingsloket of voor jouw plaatsing een melding nodig is; Delft kent voor bepaalde kleine bouwwerken een meldingsprocedure; volgens de uitvoeringsrichtlijnen kan bij een handhavingsverzoek alsnog een vergunning nodig zijn (Welstandsnota Delft, hoofdstuk 5)
• Je moet wel voldoen aan de geluidsnorm van 40 dB(A) op de perceelgrens

Wat betekent niet vergunningvrij?

• Buitenunit aan de gevel, op een dak of op een balkon die verder uitsteekt dan het omgevingsplan toestaat (meestal 50 cm)
• Buitenunit op de grond hoger dan 1 meter of groter dan 2 m²
• Plaatsing op een rijksmonument of in een beschermd stadsgezicht

In die gevallen moet je het omgevingsplan van je gemeente checken. Dat doe je via omgevingsloket.nl of bij twijfel telefonisch bij je gemeente.

Geluidsnorm 40 dB(A): wat betekent dat in de praktijk?

40 dB(A) is gelijk aan de geluidsdruk in een rustige slaapkamer 's nachts. Het ligt tussen het niveau van een fluisterende stem (20 dB) en een normaal gesprek op 1 meter (50 dB). De norm geldt op de perceelgrens, niet op 1 meter van de unit. Dat scheelt door het 6 dB-per-verdubbeling-van-afstand-effect.

40 dB(A) klinkt abstract. Even ter vergelijking:

• 20 dB(A): fluisteren
• 30 dB(A): een rustige bibliotheek
• 40 dB(A): een rustige slaapkamer 's nachts
• 50 dB(A): een normaal gesprek op 1 meter afstand
• 60 dB(A): een drukke straat

Wonen jij en de buren op hetzelfde perceel, zoals in een appartementencomplex, dan geldt de 40 dB(A) bij een te openen raam of deur van een niet-gemeenschappelijk verblijfsgebied, zoals de woonkamer of slaapkamer van de aangrenzende woning (Bbl, artikel 4.108 lid 3). Grenst jouw perceel niet direct aan een ander woonperceel, bijvoorbeeld door een openbare strook ertussen, dan geldt deze perceelgrensnorm daar niet (IPLO).

De norm gaat over het beoordeelde geluidsniveau, inclusief een eventuele toeslag voor tonaal geluid. Heeft de installatie een afzonderlijke instelling voor de avond en nacht (19:00-07:00), dan geldt overdag (07:00-19:00) een correctie van -5 dB. De toetswaarde blijft 40 dB(A). Zonder tonaliteitstoeslag komt de dagcorrectie overeen met maximaal 45 dB(A); een tonaliteitstoeslag verlaagt dat toegestane gemeten niveau, en eventuele andere voorgeschreven meetcorrecties blijven van toepassing (Omgevingsregeling, bijlage XVII, onderdelen 2-4).

Het geluidsniveau vlak bij de buitenunit verschilt van dat op de beoordelingsplaats. Per verdubbeling van de afstand neemt het geluid met circa 6 dB af. Een unit van 46 dB op 1 meter wordt op 4 meter zo'n 34 dB.

Hier zijn de geluidsdrukwaarden op 1 meter van de buitenunits die wij het meest plaatsen, voor een 2,0–3,5 kW model:

Multi-split buitenunits zijn zwaarder en luider: meer compressorvermogen voor meerdere binnenunits. Bij een kleine erfgrens of een dichte rij-woning is dat een belangrijk gegeven. Bij rij-woningen met smalle achtertuin kiezen we standaard voor twee single-splits in plaats van één multi-split. Twee kleine buitenunits zijn elk stiller dan één grote multi-split-buitenunit, en je kunt ze los van elkaar zo ver mogelijk van de erfgrens plaatsen. Bij grotere capaciteiten (5,0 kW en hoger) liggen alle buitenunits 5 tot 8 dB hoger.

Goede stille airco's voor de slaapkamer draaien om de binnenunit; deze blog gaat over de buitenunit en je buren.

Per gemeente: de regels op een rij

Het Bbl regelt de geluidseisen voor buitenunits bij woningen landelijk en uitputtend. Gemeenten kunnen hiervoor geen aanvullende geluidseisen of andere meetpunten in het omgevingsplan vastleggen (IPLO). Lokale regels over welstand, beschermd stadsgezicht en plaatsing zijn een ander onderwerp.

Hieronder de regels van de twaalf gemeenten waar we het meest werken. Je gemeente niet in de lijst? De landelijke regels gelden, plus eventuele lokale welstandscriteria. We checken het standaard tijdens de schouw of offerte.

Twee dingen om uit deze tabel te halen. Eén: lokale plaatsingsregels staan los van de landelijke geluidseisen. De Delftse meldingsregeling gaat over bepaalde kleine bouwwerken (Welstandsnota Delft, hoofdstuk 5). Twee: Amsterdam en Utrecht hebben geen afwijkende Bbl-geluidsnorm. De avond- en nachtperiode volgt uit de landelijke bepalingsmethode; Utrecht noemt expliciet de perceelgrens als meetpunt (Utrecht).

Buitenunit op de grond: waar let je op?

Op de grond is de simpelste plek: vergunningvrij, goed bereikbaar voor onderhoud en geen trillingen in de gevel. Let op vier dingen:

• Op voeten of een laag frame, dan blijft de unit vrij van plassen, bladeren en sneeuw. De 1 meter-grens wordt vanaf de grond gemeten, dus het frame telt mee. Een Mitsubishi Heavy Premium-buitenunit is 54 cm hoog (59,5 cm bij de 5,0 kW), dat past ruim.
• Ontdooiwater. Verwarm je met de airco, dan ontdooit de buitenunit in de winter af en toe. Dat water moet weg kunnen, niet over een pad waar het bevriest.
• Stevige ondergrond. Holle tegels of een vlonder resoneren mee. Een betonpoer of trillingsdempers voorkomen gebrom.
• Ruimte rondom. In een krappe nis of tegen een schutting zuigt de unit zijn eigen warme lucht weer aan: minder rendement, meer geluid. Blaas je eigen tuin in, niet naar de buren.

Buitenunit op het balkon

In een appartement is het balkon vaak de enige plek. Dat kan prima:

• Vergunning: in veel gemeenten niet nodig als de unit tegen de gevel staat en niet meer dan 50 cm uitsteekt.
• VvE of verhuurder: in een koopappartement heb je meestal toestemming van de VvE nodig, als huurder van je verhuurder.
• Geluid: de 40 dB(A) geldt bij het raam of de deur van de buren. Met de buren op anderhalve meter is een stille unit met nachtstand geen luxe.
• Water: condens- en ontdooiwater gaat naar een afvoer, niet naar het balkon van de onderburen.

Meer over de VvE-kant lees je bij airco in een appartement.

Heb je toestemming van de buren nodig?

Meestal niet. Staat de unit op je eigen grond of aan je eigen gevel en blijf je onder de 40 dB(A), dan hoef je de buren niets te vragen. Wel mag je ze volgens het burenrecht (Burgerlijk Wetboek, artikel 5:37) geen onrechtmatige hinder bezorgen.

Toestemming heb je wél nodig als de unit of leidingen boven het erf van de buren komen, als je aan een gemeenschappelijke muur of schutting wilt bevestigen, of als je in een appartement woont (dan beslist de VvE). Ons advies: loop even langs voordat de monteur komt en laat zien waar de unit komt. Dat kost vijf minuten en voorkomt veel gedoe.

Beslisboom: heb ik een vergunning nodig?

Een omgevingsvergunning is nodig zodra de buitenunit op de grond hoger is dan 1 meter of groter dan 2 m², aan gevel, balkon of dak verder uitsteekt dan het omgevingsplan toestaat, of geplaatst wordt in een beschermd stadsgezicht of op een rijksmonument. Reguliere procedure duurt 8 weken (leges €100-300); bij monumenten 12 weken.

Loop deze vragen langs voordat je gaat installeren:

In verreweg de meeste installaties komt de unit op de grond, blijft hij onder 1 meter en is er geen vergunning nodig. De vraag is dan: hoe houd je 'm onder 40 dB op de perceelgrens?

Wat als je buren klagen?

Bij een klacht is de eerste stap praten met de buren, daarna zelf meten met een dB-app of geijkte meter, vóór formele handhaving. Een onderhoudsbeurt en trillingsdempers (€100-200) lossen in de meeste gevallen het probleem op zonder dat de gemeente eraan te pas komt.

Klacht binnen? Eerst rustig blijven. Een klacht betekent niet dat je iets fout deed, maar het kan wel betekenen dat de unit luider is dan op papier, of dat de plaatsing niet ideaal was. Dit is het traject dat we onze klanten adviseren:

Stap 1: Praten. Vraag wat ze precies horen. Bromt het constant? Klikt het bij aanslaan? Is het 's nachts erger? Die details verraden de oorzaak.

Stap 2: Zelf meten. Een dB-app op je telefoon geeft je een indicatie (niet rechtsgeldig, wel bruikbaar). Een geijkte meter huren via een akoestisch bureau kost €100–200 en geeft een betrouwbaar getal. Het juiste meetpunt en de meethoogte hangen af van de plaatsing en de omgeving; laat een formele toets uitvoeren volgens bijlage XVII van de Omgevingsregeling.

Stap 3: Onderhoud checken. Een vies filter of te lage koudemiddelvulling kan een unit 5 tot 10 dB luider maken. Een reguliere onderhoudsbeurt lost dat vaak in één keer op. Dit is ook de goedkoopste oplossing.

Stap 4: Trillingsdempers. Rubberen voetjes onder de unit. Kosten €100–200. Reduceren laag-frequent gebrom dat via gevel of bestrating wordt overgedragen. Dit is verrassend vaak de échte boosdoener: niet het luchtgeluid maar trillingen.

Stap 5: Akoestische omkasting. Een omkasting met geluiddempend materiaal. Kosten €800–1.500. Verwacht 8 tot 12 dB reductie. Belangrijk: laat dit doen door iemand die het vaker doet. Een verkeerd geplaatste omkasting blokkeert luchttoevoer en laat de unit harder draaien (en luider klinken).

Stap 6: Gemeente-melding. Pas als 1 tot 5 niets opleveren. De gemeente meet en handhaaft op basis van het Bbl. Bij overschrijding: aanwijzing tot aanpassen, eventueel dwangsom.

Stap 7: Mediation of kort geding. Bij escalatie. Buurtbemiddeling is gratis en vaak effectief. Kort geding via een advocaat is laatste optie. Jurisprudentie laat zien dat rechters serieus naar de meting kijken: als je objectief onder de 40 dB(A) zit, is je positie sterk.

Geluiddemping: kosten en effect op een rij

Trillingsdempers en akoestische omkasting reduceren samen tussen 11 en 17 dB op de erfgrens. De goedkoopste eerste stap is altijd onderhoud + dempers; pas bij blijvende klachten loont een akoestische omkasting (€800-1.500).

De volgorde waarin we deze toepassen: eerst onderhoud, dan dempers, dan eventueel omkasting. Vervangen of nieuwe unit alleen als de bestaande aan einde levensduur is.

Veelgemaakte fouten bij plaatsing

De meeste foute installaties komen door plaatsing onder het slaapkamerraam van de buren of in een hoek tussen muren. De eerste creëert directe geluidsoverdracht door het raam, de tweede 3 tot 5 dB extra reflectie door de muren.

We zien deze terugkomen, vooral bij DIY-installaties of installateurs zonder ervaring met krappe percelen:

• Onder slaapkamerraam buren. Geluid trekt direct het slaapraam in. Plaats minimaal 3 meter uit de buurt van een slaapkamerraam, of demp extra.
• In een hoek tegen muren. Reflectie tussen twee muren versterkt het geluid met 3 tot 5 dB. Open opstelling is altijd beter.
• Op lichte ondergrond. Houten vlonder, holle tegels of dakbedekking resoneren mee. Beton of trillingsdempers zijn essentieel.
• Een toepasselijke melding vergeten. Controleer vooraf of de Delftse regeling voor kleine bouwwerken op jouw plaatsing van toepassing is (Welstandsnota Delft, hoofdstuk 5).
• Monumentstatus niet gecheckt. Een woning in een beschermd stadsgezicht heeft altijd een vergunning nodig. Niet checken vooraf is duurder dan opnieuw plaatsen.

Veelgestelde vragen

Hulp nodig bij plaatsing of klacht?

We installeren in 173 Nederlandse gemeenten, van Hoeksche Waard tot Amsterdam-Noord. Bij elke installatie checken we vooraf de gemeente-regels, het beschermde stadsgezicht, en de geluidsmarge op de erfgrens. F-gas gecertificeerd, BRL 100, lid van de Koninklijke MetaalUnie. Meer over hoe wij een airco plaatsen lees je op onze installatiepagina.

Loopt het na installatie toch ergens op vast? Bel 088-4479000 of stuur een WhatsApp. Je krijgt altijd een echt persoon aan de lijn, geen keuzemenu. We komen terug om te meten en op te lossen.