R290 warmtepomp: propaan, veiligheid en R32 vergeleken

Een R290 warmtepomp gebruikt propaan, een natuurlijk koudemiddel met een zeer lage GWP; R32 is een HFK, een gefluoreerd koudemiddel met een hogere GWP. Dat verschil speelt mee bij nieuwe Europese productverboden. Propaan is wel brandbaar, dus de opstelplek en de vakkennis van de installateur tellen mee. Een bestaande R32-warmtepomp hoeft door die productverboden niet meteen weg.

Zoek je een nieuwe warmtepomp? Kijk naast het koudemiddel ook naar de warmte die je woning nodig heeft, de beschikbare ruimte en de complete installatie. Een R290-sticker alleen vertelt niet welke warmtepomp bij je past.

Wat is R290 koudemiddel en wat betekent GWP?

R290 is de koudemiddelnaam voor propaan; GWP vergelijkt de bijdrage aan de opwarming van de aarde bij uitstoot met die van CO₂.

De warmtepomp laat het koudemiddel in een gesloten circuit rondgaan om warmte te verplaatsen. Je koopt dus geen propaan om je woning te verwarmen zoals je aardgas verstookt. De warmtepomp gebruikt elektriciteit.

Bij GWP moet je op de bron letten. RVO vermeldt bij de WeHeat Blackbird P60 R290 met GWP 3. In bijlage VI van Verordening (EU) 2024/573 staat voor propaan GWP100 0,02, in de methode voor het berekenen van het GWP van mengsels; die bijlage gebruikt de IPCC-AR6-waarde. Beide cijfers gaan over dezelfde stof. Voor R32 staat GWP 675 in bijlage I. De waarde 3 komt dus niet uit de nieuwe verordening. Bron: EUR-Lex, bijlagen I en VI.

Beide propaanwaarden zijn zeer laag vergeleken met R32. Maar GWP is geen energielabel: het voorspelt niet hoeveel stroom jouw installatie gaat gebruiken. Daarvoor vergelijken we de prestaties van de volledige set bij de watertemperatuur die jouw woning nodig heeft.

R290 of R32: wat zijn de verschillen?

R290 heeft een veel lagere GWP en een hogere brandbaarheidsklasse dan R32; de prestaties en plaatsing beoordeel je vervolgens per toestel.

De veiligheidsklassen komen uit ASHRAE 34 en ISO 817. De letter beschrijft de toxiciteit, het cijfer de brandbaarheid. RVO licht die indeling toe in Best Practice Warmtepompen, pagina 11. Ook R32 vraagt dus om passende veiligheidsmaatregelen.

Ons advies bij een nieuwe installatie: neem een passende propaanwarmtepomp mee in de vergelijking, vanwege de lage GWP en de productverboden hieronder. Laat wel eerst controleren of de buitenunit veilig kan staan. Is er weinig ruimte, dan moet de installateur een concrete opstelling beoordelen voordat je een model kiest.

Is R290 veilig bij je woning?

Een R290-warmtepomp is bedoeld voor veilig gebruik volgens de voorschriften van de fabrikant; de A3-classificatie betekent dat je de brandbaarheid serieus moet meenemen in de plaatsing en het onderhoud.

Daikin benoemt R290 expliciet als A3 volgens ISO 817, toegepast in EN 378. De fabrikant schrijft voor de Altherma 4 H een beschermingszone rond de buitenunit voor. Daarin mogen onder meer geen te openen ramen, deuren, ventilatieopeningen of keldertoegangen naar verblijfsruimten liggen. Ook ontstekingsbronnen, zoals open vuur en bepaalde elektrische voorzieningen, horen niet in die zone. De zone mag niet tot aangrenzende gebouwen of openbaar verkeersgebied reiken. Bron: Daikin installatiegids 4P773390-1C, pagina 233.

Dat is geen universele afstandstabel voor alle merken. De vereiste ruimte hangt af van het model en de opstelling, bijvoorbeeld voor een gevel, in een hoek of op een dak. De installateur gebruikt de tekening uit de handleiding van jouw buitenunit. Voor een WeHeat geldt het eigen installatievoorschrift.

Waarom staan onze propaanwarmtepompen buiten?

Bij de WeHeat-monoblocks en de Altherma 4 H blijft het propaan in het koudemiddelcircuit buiten; naar binnen lopen waterleidingen. Daikin noemt die laatste opbouw hydrosplit. De buitenunit uit de genoemde installatiegids is uitsluitend voor buitenopstelling bedoeld, niet voor een kelder of technische ruimte binnen. Zie Daikin, pagina 73.

Binnen blijft ruimte nodig voor de waterzijdige onderdelen en eventueel een warmwaterboiler. Buiten vragen de waterleidingen om vorstbeveiliging volgens de fabrikant. De verdere gevolgen voor installatie en ruimte lees je bij monoblock of split warmtepomp.

Wanneer geldt het F-gassenverbod voor warmtepompen?

Er is geen algemeen verbod op alle warmtepompen: Verordening (EU) 2024/573 verbiedt vanaf verschillende data het nieuw op de markt brengen van bepaalde apparatuur met F-gassen.

Daarnaast bouwt de EU het quotum voor het op de markt brengen van HFK's af naar nul vanaf 2050. Dat is een andere maatregel dan de productverboden hieronder, en geen einddatum voor het gebruik van jouw installatie. Bron: EUR-Lex, bijlage VII.

Dit zijn de relevante categorieën uit bijlage IV, punten 8 en 9. Chillers vallen onder een aparte categorie en staan niet in deze tabel. Alle data zijn 1 januari van het genoemde jaar. De vermogensgrenzen betreffen het nominale vermogen van de apparatuur, niet het warmteverlies van je woning of het vermogen voor subsidie.

Uitzonderingen horen bij deze tabel. Behalve bij de afzonderlijke splitregel uit 2025 bevatten deze bepalingen uitzonderingen wegens veiligheidseisen op de locatie. Bij autonome apparatuur geldt in die uitzonderingssituaties een GWP-grens van 750. Het is geen vrije keuze om een verbod te omzeilen. Primaire bron: EUR-Lex, bijlage IV, punten 8(b-e) en 9(a-f).

Voor de categorieën uit bijlage IV, punten 8 b) tot en met e) en 9 b) tot en met f), stelt artikel 13 lid 19 ook voorwaarden aan ingebruikname na de verbodsdatum: de exploitant moet kunnen aantonen dat het toestel vóór die datum op de markt is gebracht, of dat de genoemde veiligheidsuitzondering van toepassing is. Dat bewijs bewaart de exploitant volgens lid 20 ten minste vijf jaar. Voor de splitregel uit punt 9 a) geldt deze ingebruiknamebepaling niet. Laat bij een offerte rond een overgangsdatum vastleggen op welke grond levering en ingebruikname zijn toegestaan. De productnaam ‘hydrosplit’ alleen bepaalt niet de wettelijke categorie; daarvoor telt de technische opbouw. Bron: EUR-Lex, artikelen 3 en 13.

Mag een bestaande R32-warmtepomp blijven draaien?

Ja, de genoemde productverboden verplichten je niet om een bestaande R32-warmtepomp op de verbodsdatum uit te zetten of te vervangen.

Bijlage IV gaat over nieuw op de markt brengen; artikel 13 lid 19 houdt rekening met apparatuur die vóór de verbodsdatum op de markt is gebracht. Onderhoud heeft daarnaast eigen regels. IPLO legt dat onderscheid voor eigenaren uit.

Het bijvulverbod voor airconditioning en warmtepompen vanaf 2026 betreft nieuw koudemiddel met GWP 2.500 of hoger. R32 zit daar met 675 onder. Dat specifieke verbod verbiedt R32-bijvullen dus niet. Dit is geen garantie over toekomstige prijzen of beschikbaarheid. Laat onderhoud en eventuele reparaties door een passend gecertificeerd bedrijf beoordelen. Bron: IPLO, onderhoud en bijvullen.

Een goed werkende R32-installatie vervangen puur omdat je ‘F-gassenverbod’ leest, is daarom geen vanzelfsprekende stap. Bij een defect of een nieuwe aankoop kijk je opnieuw naar de passende techniek en de regels voor die apparatuur.

Welke van onze warmtepompen gebruiken R290 of R32?

Onze WeHeat Flint, Sparrow en Blackbird gebruiken R290, net als de Daikin Altherma 4 H; de Altherma 3 R en 3 H HT gebruiken R32.

Je ziet hier waarom ‘R32’ niet automatisch ‘koudemiddelleidingen in huis’ betekent. En waarom WeHeat versus Altherma 4 geen keuze tussen twee koudemiddelen is: beide werken op propaan.

De uitvoeringen, prijzen en binnenunits van Daikin staan op de Altherma 4-modelpagina. Daarbij is EPVX het vloermodel met geïntegreerde tank en EPBX het wandmodel. Die codes beschrijven de binnenunit, niet de propaanhoudende buitenunit. Wil je merken naast elkaar zetten? Ga naar warmtepompen vergelijken.

Wat betekent R290 voor onderhoud en certificering?

R290 betekent geen F-gas in het toestel, maar ook geen vrijstelling van vakbekwaamheid, toepasselijke certificering of onderhoud.

Een monoblock waterzijdig aansluiten zonder het koudemiddelcircuit te openen is ander werk dan dat circuit repareren. Voor certificaatplichtige werkzaamheden moet de monteur de juiste bevoegdheid hebben voor het koudemiddel en de handeling. IPLO beschrijft dat het nieuwe stelsel ook koolwaterstoffen, waaronder propaan, omvat. De nieuwe persoonscertificaten A1 en A2 omvatten F-gassen én koolwaterstoffen; A2 heeft beperkingen aan de vulling. Een oud F-gassencertificaat bewijst op zichzelf geen bevoegdheid voor propaan. Bron: IPLO, eisen aan monteurs en overgangsregels.

Controleer ook het bedrijf en de werkzaamheden waarvoor het gecertificeerd is. De eisen en de overgang naar BRL 100 versie 3.0 staan bij IPLO over installatiebedrijven. ‘Geen F-gassen nodig’ is dus een onvolledig verkoopargument.

Ook ‘een jaarlijkse visuele controle is altijd genoeg’ gaat te ver. Daikin adviseert voor de genoemde Altherma 4 H minimaal jaarlijks onderhoud door een bevoegde installateur of servicepartij en noemt onder andere de warmtewisselaar en het waterfilter. Volg het onderhoudsvoorschrift van jouw uitvoering. Bron: Daikin, hoofdstuk 13, pagina 183-184. Bekijk ook warmtepomp onderhoud.

Veelgestelde vragen over propaanwarmtepompen